ARTYKUŁY NASZYCH EKSPERTÓW

Badanie USG transwaginalne jest podstawowym narzędziem w diagnostyce raka jajnika. Na jego podstawie można ocenić, czy występuje, a jeśli  tak – to jaki charakter ma zmiana w obszarze jajników, co pozwala podjąć decyzję o dalszym postępowaniu. Co może zakłócić wynik tego badania i jakie nieprawidłowości można z niego wyczytać – wyjaśnia dr n. med. Paweł Guzik, specjalista ginekologii i położnictwa, członek Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego

Wg badań agencji badawczej IQS, 72 % kobiet nie wykonuje USG przezpochwowego, ponieważ boją się, że zostanie wykryta u nich choroba – ten mit lekarza, który „zawsze coś znajdzie” jest wciąż żywy. Jak z tym walczyć i przekonać panie, że idziemy do lekarza po życie i zdrowie, a nie po chorobę i śmierć?

To bardzo trudne zagadnienie. Niestety ostatnie lata spowodowały spadek zaufania do grupy zawodowej, jaką są lekarze- to wieloczynnikowa przyczyna. Powstają różne inicjatywy, kampanie medialne, akcje rozpowszechniające wiedzę, np. o nowotworach narządu rodnego. Ma to na celu zwiększenie wiedzy na temat problemów nowotworowych narządu rodnego u kobiet. I właśnie miesiąc wrzesień jest okresem dedykowanym rozpowszechnianiu wiedzy o nowotworach ginekologicznych. Październik to znowu miesiąc podczas, którego mówi się o raku piersi, jego profilaktyce, organizuje się badania USG piersi i itd. Obawa przed wykryciem choroby nowotworowej jest stara jak świat. Niestety dzisiaj większym autorytetem na temat wiedzy medycznej jest Internet niż sam lekarz. To jest ta smutna rzeczywistość. Tak wspaniałe narzędzie, jakim jest wspomniany Internet niestety w rękach osoby nieodpowiedzialnej może uczynić tyle samo dobrego, jak i złego. Przede wszystkim rozmowa lekarza-ginekologa z Pacjentką podczas wizyty to również jeden ze skutecznych sposobów dotarcia do świadomości kobiet.

W diagnostyce raka jajnika niezmiernie ważne jest USG transwaginalne, ale też pomocne jest USG przezbrzuszne. Jak często powinnyśmy je wykonywać?

Obecnie nie mają zastosowania przesiewowe badania w kierunku raka jajnika, co dotyczy również chorych pozostających pod kontrolą ze względu na mutację w genach BRCA. Nadal wykrycie raka jajnika we wczesnych postaciach dotyczy niewielkiego odsetka kobiet (20-30%). W pozostałej grupie (około 70%) nowotwór rozpoznaje się w wyższych stopniach zaawansowania choroby. Nie skupiałbym się tylko na badaniu USG transwaginalnym, ale również należy pamiętać o badaniu USG przezbrzusznym. Taki typ badania należy wykonywać raz do roku podczas rutynowej wizyty ginekologicznej u pacjentki nie zgłaszającej jakichkolwiek objawów oraz u kobiet nie obciążonych mutacją  w genach BRCA.

W jakich dniach cyklu miesiączkowego najlepiej jest udać się na badanie USG i jak się do tego badania przygotować?

Pacjentki w wieku rozrodczym – najkorzystniej w I fazie cyklu  (5-10 dzień cyklu). Jeśli natomiast chodzi o pacjentki w wieku pomenopauzalnym przyjmujące hormonalną terapię zastępczą w sposób ciągły – tu termin badania nie ma znaczenia. To są wytyczne PTGiP sekcji USG. W sytuacji, gdyby czas na badanie nie był odpowiedni – każdy doświadczony ginekolog mimo wszystko potrafi zinterpretować obraz USG. Gdyby miał jakieś wątpliwości, bo np. czas badania nie jest odpowiedni do fazy cyklu, to wtedy taką Pacjentkę zawsze może poprosić o to,  żeby przyszła w dogodnym terminie. Ja to stosuję w codziennej pracy.

Co jeszcze może zakłócić obraz USG? Czy jest coś, na co trzeba wziąć tzw. „poprawkę” ?

Masy kałowe w jelitach mogą również utrudniać badanie, wtedy należy takie badanie USG powtórzyć po odpowiednim przygotowaniu Pacjentki. Zawsze każdą wątpliwość w takim badaniu należy do końca wyjaśnić.

Jeśli obraz USG wykazuje nieprawidłowości, to jak wygląda dalsze postępowanie?

W przypadku wstępnego podejrzenia guza jajnika/jajników rozszerzamy diagnostykę o dalsze badania jakimi są markery nowotworowe, badania tomografii komputerowej oraz kolonoskopię i gastroskopię.

Mówiło się kiedyś, że jeśli guz ma rozmiar mniejszy niż 6 cm, to jest szansa na wyleczenie. Jak jest naprawdę i co powinno zaniepokoić lekarza, który przeprowadza badanie USG?

W raku jajnika nie ma objawów patognomonicznych, czyli takich typowych, ale u większości chorych ponad rok przed rozpoznaniem nowotworu występują niespecyficzne objawy dyspeptyczne, czyli objawy ze strony przewodu pokarmowego. We wczesnych stopniach zaawansowania (25-30% przypadków) stwierdza się obecność guza w przydatkach. U chorych z zaawansowanym nowotworem (około 70% chorych) oprócz obecności guza w przydatku/przydatkach – występuje płyn w jamie brzusznej i/ lub opłucnej, a także stwierdza się podwyższone stężenie antygenu CA-125. U części chorych jajniki mogą być prawidłowej wielkości lub jedynie nieznacznie powiększone, mimo rozsiewu raka w jamie brzusznej.

Dziękuję za rozmowę.

Marka Bella łączy z powodzeniem sukces ekonomiczny z zaangażowaniem społecznym. Od wielu lat aktywnie wspieramy również inne akcje, których inicjatorem jest Ogólnopolska Organizacja Kwiat Kobiecości, jak kampania społeczna „Piękna bo  zdrowa”, czy akcja św. Mikołaj – kierowana do pacjentek oddziałów onkologicznych. Jednocześnie sami, jako TZMO SA, w wielu krajach prowadzimy akcje edukacyjne w szkołach. W ciekawy i prosty sposób przekazujemy młodym dziewczynom niezbędne informacje na temat dojrzewania, cyklu miesiączkowego, higieny kobiecej i pielęgnacji ciała. Staramy się uświadomić młodym kobietom, że dbając o codzienną higienę, dbają o zdrowie własne i swojej rodziny.

 

 

Misja Ogólnopolskiej Organizacji Kwiat Kobiecości jest nam szczególnie bliska – wierzymy, że zdrowie to podstawa i gwarancja piękna. Budowanie świadomości i kształtowanie postaw prozdrowotnych, to bardzo ważne zadania, gdyż regularne wykonywanie badań profilaktycznych, pozwala na wczesne wykrycie chorób i ich skuteczne leczenie. 

Kobieta według marki Bella wyraża swoje piękno przede wszystkim pozostając sobą i żyjąc w zgodzie z własnym rytmem. Wierzy w siebie i swoje możliwości, potrafi podkreślać swoje atuty, jest mądra i wrażliwa. Kocha życie i chce każdego dnia sięgać dalej. Kobiety oczekują od wyrobów higienicznych zapewnienia komfortu, niezawodności oraz bezpieczeństwa użytkowania. Dlatego też marka Bella przywiązuje ogromną wagę do kontroli produktów od samego początku procesu ich powstawania. Chcemy mieć pewność, że do rąk naszych klientek trafiają produkty bezpieczne, przyjazne dla skóry, najlepsze. Taką linią wśród wkładek higienicznych jest Bella Intima – unikalna linia produktów pokrytych 100% bawełną organiczną  – dzięki czemu jest bezpieczna dla alergików i osób z bardzo wrażliwą skórą. Proces pozyskania bawełny jest kontrolowany już od momentu siewu i spełnia wiele rygorystycznych standardów środowiskowych. W trosce o środowisko, Bella Intima zapakowane są w kartonik wykonany z surowca pochodzącego z kontrolowanych źródeł. Kupując wkładki Bella Intima, wspiera się więc odpowiedzialną gospodarkę leśną na świecie.

TZMO SA to wiodący producent i dostawca produktów medycznych, artykułów higienicznych i kosmetycznych na rynek światowy. Dysponujemy wieloletnim doświadczeniem oraz nowoczesnymi technologiami produkcji, dzięki czemu dostarczamy produkty najwyższej jakości. Jako świadomy producent – jesteśmy odpowiedzialni za ograniczanie negatywnego wpływu naszej działalności na środowisko naturalne. Dbamy o to, aby zarówno procesy produkcyjne jak i inwestycyjne były prowadzone w sposób zrównoważony – z poszanowaniem środowiska naturalnego.

Więcej na temat Grupy TZMO oraz marki Bella na stronach:

https://tzmo-global.com/pl_PL

https://bella.pl/pl_PL

W Polsce obecnie standard leczenia w przypadku chorych z nowo zdiagnozowanym nowotworem jajnika w zaawansowanym stadium, opiera się na chemioterapii (platyną w połączeniu z bewacyzumabem, potem tylko bewacyzumabem) i działaniach z zakresu chirurgii. Tymczasem nowe badania dowodzą, że dobre efekty daje włączenie u tych pacjentek leków z grupy inhibitorów PARP.

– W Polsce mamy w tej chwili tylko olaparib, a drugi preparat – niraparib, jest przygotowywany do rejestracji, ale tylko i wyłącznie w tzw. nawrotowych rakach, a nie w pierwotnym leczeniu. Jest też trzeci preparat rucaparib, który pomimo że dozwolony w krajach Unii Europejskiej – jest rzadziej stosowany. Wszystkie te trzy leki mogą być bardzo przydatne w leczeniu i dawać wielu chorym szansę na spory czas wydłużenia ich życia – wyjaśnia Prof. dr hab. n. med. Mariusz Bidziński, ekspert kampanii Diagnostyka Jajnika pod hasłem „Dubla NIE będzie”.

Na konferencji onkologów, która odbyła się w Hiszpanii – ESMO 2019, przedstawiono wyniki badania klinicznego III fazy PAOLA-1, któremu poddano 260 kobiet. W ramach leczenia podtrzymującego pacjentki przyjmowały olaparib. Wynik tego okazał się obiecujący, ponieważ u 60,4% pań przyjmujących olaparib, długość życia wzrosła o 3 lata. Natomiast ryzyko agresywnego postępu choroby spadło o 70% na przestrzeni 41 miesięcy zażywania tego leku. Co ważne, takich optymistycznych efektów nie uzyskano u kobiet przyjmujących placebo.

Inhibitory PARP w ostatnich latach pokazały, że przedłużenie tzw. czasu do pojawienia się kolejnego epizodu choroby, czy w ogóle życia jest wielokrotnie bardziej możliwe niż nam się wcześniej wydawało. W związku z tym, to są na pewno dzisiaj nowe zdobycze, które warto w dzisiejszych czasach propagować. Trzeba podkreślić, że nowych informacji przybywa, więc osobiście czuję się w obowiązku je nagłaśniać. Nie ukrywam, że też koalicje zrzeszające i wspierające pacjentów są bardzo dobrym elementem lobbowania w sprawie inhibitorów PARP w ośrodkach decyzyjnych, jakim jest np. ministerstwo. Czynnik społeczny jest dzisiaj ważny i brany pod uwagę. Czasami to, czego konsultanci nie są w stanie przekazać ośrodkom decyzyjnym w sposób przekonujący, to organizacje pacjenckie bardzo często swoim uporem potrafią uzyskać. Ważne jest, żeby udało się znaleźć pieniądze na nowe terapie celowane – dodaje Prof. dr hab. n. med. Mariusz Bidziński.

W tej chwili mamy w Polsce program lekowy z wykorzystaniem olaparibu w kolejnej linii leczenia, do którego mogą się zakwalifikować pacjentki, u których stwierdzono mutacje w genach BRCA1 i BRCA2. Muszą oczywiście być spełnione jeszcze inne kryteria, ale nie mniej głównym jest obecność właśnie tej mutacji. Lek podawany jest w postaci kapsułek doustnych.

Zdarzają się przypadki raka jajnika u młodych kobiet, a nawet nastolatek. Co warunkuje ryzyko zachorowania i czy ciąża wpływa na rokowania? Na te m.in. pytania odpowiada dr hab. n. med. Dagmara Klasa-Mazurkiewicz, specjalista ginekologii i położnictwa oraz ginekologii onkologicznej, ekspert Centrum Medycznego POLMED.

Jak zmieniły się statystyki zapadalności na raka jajnika na przestrzeni lat – w Polsce i na świecie?

Zachorowalność na raka jajnika w Polsce na przestrzeni lat wykazuje nieznaczną tendencję wzrostową (2017 rok – 3775 zarejestrowanych przypadków, współczynnik  surowy – 19,0; 2010 r – 3587 – wsp. surowy -18,1 (liczba zachorowań na 100 tys. osób w populacji). Liczby te na świecie zależą od danego regionu. W Stanach Zjednoczonych  Ameryki obserwuje się spadek zachorowań: 1985 r (16,6 zachorowań na 100 tys.) –  2014 (11,8 na  100 tys.).

Medycyna obecnie daje wiele możliwości poprawienia rokowań pacjentki po diagnozie, a mimo to kobiety (65%) z lęku przed wykryciem choroby unikają badań profilaktycznych. Jak skutecznie walczyć z taką postawą?

Należy przede wszystkim prowadzić działania edukacyjne. Choroba nowotworowa na wczesnym etapie rozwoju jest u większości chorych w 100% wyleczalna.

Według danych agencji badawczej IQS 15% pań uważa, że młode kobiety nie mają potrzeby, by badać się systematycznie, 16% twierdzi, że nie ma potrzeby robienia badań profilaktycznych, jeśli nie ma niepokojących objawów, a 19% – że nie ma potrzeby odwiedzania ginekologa, gdy nic im nie dolega. Jak Pani Doktor skomentuje ten wynik?

W grupie młodych chorych również stwierdza się zachorowania na nowotwory jajnika, są to często inne podtypy histopatologiczne lub nowotwory uwarunkowane genetyczne. Należy uświadamiać młode kobiety, że powinny regularnie odwiedzać ginekologa, a w przypadku obciążeń rodzinnych (nowotwory piersi, jajnika, przewodu pokarmowego u najbliższych) – wizyty te powinny być częstsze, nawet 2 razy w roku. Objawy kliniczne w przypadku nowotworów jajnika występują późno, gdy proces nowotworowy jest zaawansowany, dlatego też bardzo ważne jest, by chodzić do lekarza regularnie, nie czekając na wystąpienie jakichkolwiek dolegliwości.

Najwięcej przypadków zachorowań na raka jajnika dotyczy kobiet w wieku 40-70 lat. Dlaczego jednak nowotwór jajnika dotyka coraz młodsze kobiety? Był przypadek nawet 15-latki z tym rodzajem nowotworu…

Nowotwory jajnika germinalne lub gonadalne (wywodzące się z komórek rozrodczych lub sznurów płciowych) mogą pojawić się już u bardzo młodych kobiet, czy nastolatek. W mojej praktyce – najmłodsza pacjentka z rakiem jajnika miała 16 lat. Nowotwory jajnika wcześniej też były rozpoznawane u młodych kobiet. Nie obserwuje się w tej grupie jakiegoś znacznego wzrostu zachorowań. Należy uświadamiać, edukować rodziców, matki, że zaburzenia miesiączkowania, powiększenie obwodu brzucha, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, częste oddawanie moczu – to objawy, które budzą duży niepokój i wymagają wizyty u ginekologa.

Jak mamy nastolatek powinny zatroszczyć się o zdrowie swoich córek, by uchronić je przed rakiem jajnika?

W przypadku wiedzy na temat rodzinnego występowania nowotworów – mamy czy rodzice powinni być wyczuleni na jakiekolwiek symptomy, które wymieniłam powyżej. Jednakże z opracowań naukowych wiemy również, iż w przypadku rozpoznania raka jajnika uwarunkowanego genetycznie u 50 % chorych wywiad rodzinny był ujemny, czyli chore nie miały wiedzy na temat jakichkolwiek zachorowań na nowotwory w rodzinie.

Zdarza się, że rak jajnika jest wykrywany przy okazji, kiedy kobieta zgłosi się do ginekologa z powodu ciąży. U 28-latki w Białymstoku wykryto zmiany na jajnikach, co zmusiło do podjęcia działań specjalnych. Jakie są rokowania i jak się leczy mamy spodziewające się dziecka, a które zmagają się z rakiem jajnika?

Ciąża nie wpływa na rokowanie. Wiemy, że zabiegi operacyjne w ciąży są bezpieczne w II i III trymestrze,  również dane dotyczące stosowania chemioterapii w ciąży wykazują, że ten sposób leczenia jest bezpieczny. Paklitaxel i Karboplatyna- chemioterapeutyki stosowane w leczeniu raka jajnika mogą być podawane u ciężarnych kobiet.

W swojej praktyce z pewnością Pani Doktor spotkała się z przypadkami, kiedy kobiety zbyt późno zgłaszały się do lekarza. Ostatnio głośna była sprawa kobiety, która w ciągu 10 lat nie odwiedziła ginekologa, a pojawiła się dopiero z guzem wielkości 60 cm, ważącym 24 kg. Jak często w swojej praktyce lekarskiej spotyka się Pani Doktor z równie dramatycznymi przypadkami?

W mojej Klinice również operowano kilka chorych z tak olbrzymim guzem. Natomiast tak duże guzy są to najczęściej zmiany łagodne lub o granicznej złośliwości. Najczęstszy podtyp raka jajnika – rak surowiczy – rozwija się bardzo szybko i szybko daje przerzuty. Chore najczęściej cierpią na wodobrzusze, mają wysięk opłucnowy, zmiany w jajnikach nie muszą wcale osiągać tak spektakularnych rozmiarów.

Badania agencji badawczej IQS przeprowadzone dla Organizacji Kwiat Kobiecości ujawniły brak wiedzy Polek na temat profilaktyki raka jajnika. Zaledwie 10% pań ma poczucie, że wie dużo na ten temat. Za to 61% kobiet uważa, że wie mało na ten temat, a 29% – ma średnią wiedzę. Z czego Pani zdaniem wynika ten niepokojący wynik badania?

Problem polega na tym, że nadal nie mamy skutecznej profilaktyki raka jajnika. Rak szyjki macicy – to cytologia, rak piersi – mammografia, rak jelita grubego – kolonoskopia. Przeprowadzone na szeroką skalę badania populacyjne dotyczące ultrasonografii przezpochwowej w połączeniu z pomiarem stężenia we krwi markera CA – 125 – nie wykazały spadku zachorowań na raka jajnika. Nie ma badań przesiewowych, które możemy zaproponować naszym pacjentkom. Dlatego (czekając na wyniki kolejnych badań naukowych dotyczących skutecznego skryningu raka jajnika) pozostaje nam zachęcanie pacjentek do częstych badań u ginekologa, gdzie podczas rutynowej wizyty możemy wykryć podejrzaną zmianę w jajniku i rozpocząć dalszą diagnostykę. W ten sposób udaje się pomóc przynajmniej części kobietom. W przypadku nosicielek mutacji w zakresie genów BRCA-1/2 zalecanym sposobem postępowania jest wykonanie profilaktycznego usunięcia jajników i jajowodów.

Zaledwie 29% kobiet wiedzę na temat profilaktyki raka jajnika, raka piersi czy szyjki macicy – zdobyło podczas rozmowy z lekarzem. Większość (59%) wiedzę tę czerpie z Internetu.

Rozmowa z doświadczonym lekarzem powinna być głównym źródłem informacji. Lekarz powinien polecić również odpowiednie strony w Internecie. Nie należy umniejszać roli Internetu we współczesnej medycynie. Wiele organizacji dostarcza poprzez strony internetowe wyczerpujących informacji, z którymi może zapoznać się nasz pacjent.

Co może i powinien zrobić lekarz pierwszego kontaktu, kiedy zgłasza się do niego pacjentka z dolegliwościami przewodu pokarmowego?

Powinien pamiętać o tym, by pośród skierowań na badania dodatkowe zalecić wizytę kontrolną u ginekologa. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego potrafią nawet na rok wcześniej wyprzedzać rozpoznanie raka jajnika!

Jak pandemia COVID-19 wpłynęła na częstotliwość wizyt u lekarza?

Na początku pandemii obserwowałam spadek liczby wizyt. Poradnie były zamknięte, do gabinetu pacjentki bały się zgłaszać. W chwili obecnej – kobiety zgłaszają się na wizyty zarówno do Poradni Przyklinicznej jak i do gabinetów.

Firma Julimex powstała, by pomagać wszystkim kobietom cieszyć się komfortem w codziennym życiu, a także czarować atrakcyjnym wyglądem i budować pewność siebie przy każdej okazji. W naszej ofercie mamy akcesoria bieliźniane, biustonosze samonośne, figi, halki, bieliznę wyszczuplającą oraz bieliznę męską.

 Julimex –  to koncept komfortowej bielizny na co dzień. Firma połączyła innowacyjny materiał z modnym krojem. W efekcie otrzymano bieliznę lekką, zmysłowo gładką i idealnie dopasowaną do ciała.  Produkty są niewidoczne pod ubraniem dzięki bezszwowej, nowoczesnej technologii wykończenia brzegów INVISIBLE-LINE®. Marka Julimex była kilkukrotnie nagradzana przez klientów, którzy przyznali jej Złoty Laur Konsumenta i tytuł Super Marki.

Julimex zainspirowany współpracą z Ogólnopolską Organizacją Kwiat Kobiecości postanowił stworzyć coś co każdego dnia będzie przypominało kobietom
o cytologii.
Polska jest w niechlubnej czołówce zachorowań  na Raka Szyjki Macicy. Codziennie 5 kobiet słyszy diagnozę (około 2 tysięcy kobiet w ciągu roku) – połowa z nich umiera, bo nowotwór wykryto zbyt późno. Cytologia pozwala zapobiec nawet 80% przypadków złośliwego raka szyjki macicy, gdyż wykrywa jego wczesne stadium. Oprócz tego cytologia pozwala diagnozować zakażenie wirusem HPV (brodawczak ludzki), który ma ścisły związek z powstawaniem nowotworu. 

Julimex postanowił, że nie będzie tworzył jednego produktu, natomiast w całej kolekcji swojej damskiej bielizny dodał specjalną ikonografikę przypominającą o badaniach!

Pamiętajmy, że wcześnie zdiagnozowany nowotwór jest wyleczalny.
Dlatego warto pamiętać o wykonaniu cytologii raz do roku, a o tym właśnie przypomina w swoich produktach Julimex! 

 

 

 

NASI EKSPERCI

  • Prof. dr hab. n. med. Mariusz Bidziński
  • Dr n. med. Paweł Guzik
  • Dr hab. n. med. Dagmara Klasa-Mazurkiewicz
  • Prof. dr hab. n. med. Jan Lubiński
  • Dr n. med. Janusz Meder